در زبان محلی شمالی ها بخصوص در گیلان و مازندران به مرغ ترش «ترش مرغ» میگن. خیلیاشون توی مراسم و دورهمی های ایام خاص سال مثل عید نوروز یا بخصوص در شب یلدا این غذا رو حتما درست میکنن. البته که الان دیگه به خاطر پرطرفدار شدن این غذای شمالی در تمام شهرهای ایران بعضی از خانمای باسلیقه مرغ ترش رو حتما در لیست غذاهای شب یلدا میزارن.
مواد اولیه مرغ ترش شمالی از خود مرغ، گردو، به دلخواه (آب نارنج، آبغوره یا آبلیمو)، اصله کاری که رب اناره و کلی از سبزیجات محلی مثل چوچاق و خالواش خوش عطر و غیره هستش. این غذا به دلیل طعم ترش و مزه دلچسبش، طرفداران زیادی داره و ما میخوایم تو این مقاله از مجله تیوان مگ طرز تهیش رو بهتون بگیم.
مواد لازم مرغ ترش شمالی
| ماده اولیه | مقدار | توضیحات |
|---|---|---|
| مرغ | ۵۰۰ گرم | سینه یا ران |
| پیاز | ۱ عدد | بزرگ |
| سبزی معطر | ۲۰۰ گرم | ترکیبی از ریحان، جعفری، گشنیز، نعنا، تره و برگ سیر |
| رب انار | ۱ قاشق غذاخوری | |
| گردو | ۱ قاشق غذاخوری | خرد شده |
| نمک | به مقدار لازم | |
| فلفل سیاه | به مقدار لازم | |
| زردچوبه | به مقدار لازم | |
| زعفران | به میزان لازم | اختیاری |
| آب | به مقدار لازم | |
| روغن | به مقدار لازم | |
| آب نارنج یا آبلیمو | به مقدار دلخواه | اختیاری |
طرز تهیه مرغ ترش شمالی برای شب یلدا
هر جای شمال بری یه جور مرغ ترش دارن، دقیقا مثل مرغ ناردونی شمالی. یعنی اینکه هر شهر، یه طرز تهیه خاص خودش رو داره و طعمش یه کم با جاهای دیگه فرق میکنه. این غذا با این همه تنوع، بازم یه چیز مشترک داره که اونم سبزی های محلی در گیلان و مازندران هستش. این سبزی ها یه عطر و طعم فوق العاده به ترش مرغ شما میدن. ترکیب طعم ترش و ملسش باعث شده همه عاشقش بشن. حالا براتون یه دستور پخت مرغ ترش شمالی رو میگیم تا خودتون هم بتونید این غذای خوشمزه رو درست کنید. منتها چون سبزیهای محلی شمال قابل دسترس برای عموم نیستن، شما میتونید از همین سبزیهای رایج طبق دستور استفاده کنید.
آماده سازی مرغ و سبزی
- بهترین قسمت های مرغ برای مرغ ترش، ران و سینه هستن. اینا گوشت آبدارتری دارن و طعم غذا رو بهتر میکنن.
- علاوه بر نمک، فلفل سیاه و زردچوبه که پایه کارن، میتونی از ادویه های دیگه مثل دارچین، زنجبیل یا زعفران هم استفاده کنی تا غذات یه طعم خاص و متفاوت پیدا کنه.
- اندازه خرد کردن سبزی ها کاملا به سلیقه خودت بستگی داره. اگه دوست داری تکه های سبزی تو غذا مشخص باشه، درشت تر خردشون کن.
- ترکیب سبزی های معطر تو مرغ ترش مازندرانی خیلی متنوعه و دستت بازه. علاوه بر سبزی های معمول، میتونی از شنبلیله یا مرزه هم استفاده کنی تا طعم غذا رو بهتر کنی.
تفت دادن پیاز و مرغ
- برای اینکه پیاز و مرغمون خوشمزه بشه، میشه از روغنای مختلفی مثل روغن زیتون، روغن کنجد یا همون روغن مایع معمولی استفاده کنی. هر کدوم یه طعم خاصی به غذا میدن.
- مرغ رو هم باید خوب تفت بدی تا رنگش طلایی بشه و یه طعم خیلی خوب بگیره. اینجوری مرغمون نه تنها خوشمزه میشه، بلکه زودتر هم پخته میشه.
اضافه کردن سبزی و رب انار
سبزی ها رو یکم تفت بده تا بوی خوششون بلند بشه و رنگشون هم یه کوچولو عوض بشه. اینجوری طعمشون بهتر به غذا میره.
برای مرغ ترش از رب انار ترش استفاده کن تا طعمش حسابی حس بشه. اگه رب انارت خیلی شیرین بود، یه کوچولو آب لیمو بهش بزن تا ترشیش بیشتر بشه.
اضافه کردن آب و گردو
- آبی که به خورشت اضافه میکنی، دیگه بستگی به خودت داره. اگه دوست داری خورشت غلیظ بشه، کم آب بریز.
- گردو که بریزی تو این غذا، هم طعمش خوب میشه هم بوی خوبی میده. میتونی گردو رو آسیاب کنی یا خورد خوردش کنی.
پخت مرغ ترش شمالی شب یلدا
- آتیش زیر قابلمه رو کم کن که غذا آروم آروم جا بیفته.
- اینکه مرغ ترش شمالی چقدر طول میکشه بپزه، بستگی به اندازه تکه هاش داره.
- آخر سر که دیگه همه چی پخت، آتیش رو خیلی کم کن و در قابلمه رو بردار تا آبش کم بشه و جا بیفته.
انتخاب مواد اولیه مرغ ترش مازندرانی
- اگه میخوای خیلی خوشمزه بشه، از مرغ محلی یا ارگانیک استفاده کن. اینجوری مرغت هم خوشمزه تره هم سالمتره.
- رب انارت باید ترش باشه و طعم غلیظی داشته باشه. اگه رب انار خونگی داشته باشی که دیگه حرف نداره، خیلی خوشمزه تر میشه.
- علاوه بر سبزی های معمول، میتونی از سبزیهای محلی مثل چوچاق، خالواش و زلنگ هم استفاده کنی. این سبزی ها محلی هستن و طعم خیلی خاصی به غذات میدن.
- گردو رو تازه و باکیفیت انتخاب کن. قبل از اینکه بریزی تو غذا، یه کم تفتش بده تا طعمش بهتر بشه.
نکات دستور پخت مرغ ترش شمالی
- آتیش زیر قابلمه رو کم کن که مرغ آروم بپزه و آبش خشک نشه.
- آخر سر که مرغ پخت، یکم آب نارنج یا آب لیمو بریز توش تا خوشمزه تر بشه و جا بیفته.
- اگه دوست داری خورشتت غلیظتر بشه، یه کم آرد برنج رو با آب سرد مخلوط کن و بریز توش.
- برای اینکه مرغ ترشت خوشگل تر بشه، واسه تزئینش روش زعفران دم کرده، خلال بادام، زرشک یا پیاز داغ بریز.
نکات سرو مرغ ترش شمالی
- برنج زعفرانی: کلاسیک ترین و محبوب ترین انتخاب برای همراهی مرغ ترشه. طعم شیرین زعفران با ترشی مرغ خیلی خوب جور میشه.
- برنج ساده: اگه دوست داری طعم این غذا بیشتر حس بشه، میتونی با برنج ساده هم سروش کنی.
- پلو مخلوط: برای یه وعده غذایی کامل تر، میشه این غذا رو با پلو مخلوط (مثلاً پلو مخلوط سبزیجات) سرو کرد.
- سالاد شیرازی: تازگی و طراوت سالاد شیرازی، طعم مرغ ترش رو متعادل میکنه.
- سالاد فصل: هر نوع سالاد فصلی که دوست داری، میتونی با ترش مرغ سرو کنی.
- نان سنگک: بافت و طعم نان سنگک، با مرغ ترش شمالی خیلی خوب ست میشه.
- نان لواش: برای یه وعده غذایی ساده و سریع، میتونی از نان لواش استفاده کنی.
- زیتون پرورده: ترشی ملایم زیتون پرورده، مکمل خوبی برای مرغ ترشه.
- دوغ: سردی دوغ، گرمای مرغ ترش رو خنثی میکنه و هضم غذا رو راحت تر میکنه.
- ماست: ماست ساده یا ماست چکیده، همراه خوبی برای این غذاست.
- ترشیجات: انواع ترشیجات مثل ترشی مخلوط، ترشی بادمجان و ترشی لیته هم میتونن طعم این غذا رو تکمیل کنن.
بهتره موارد زیر رو در نظر بگیرید
- مرغ ترش بیشتر یه غذای زمستونه ایه، ولی تو فصل های گرمم میتونی با سبزی های تازه درستش کنی.
- مرغ ترش یه غذاییه که میتونی بسته به سلیقه شخصیت هر جوری دوست داری درستش کنی. مثلاً به جای رب انار، آب انار بریز توش یا آلو و قیسی هم بریز خیلی خوشمزه میشه.
- اگه دوست داری مرغ ترشت تند باشه، یه کم فلفل قرمز یا پودر چیلی بهش بزن (کاملا سلیقه ایه).
اینجوری طعم غذارو بهتر کنید
- پیازو خوب تفت بده تا طلایی بشه و بوی خوبی بگیره.
- سبزی تازه و خوشبو بریز که مرغ ترشت خوشمزه بشه.
- گردو رو یه کم تفت بده تا خوشمزه تر بشه.
- اگه آب نارنج یا لیمو بریزی، مرغ ترشت خیلی ترش و خوشمزه میشه.
- زعفرون دم کرده بریز که رنگ و بوی مرغ ترشت عالی بشه.
نکات تکمیلی
- میتونی واسه تزئین مرغ ترش شمالی اون رو با سبزی تازه، گردو و خلال بادام یا پسته تزیین کنی تا خوشگل تر بشه.
- اگه مرغت درسته، اول دل و روده اش رو دربیار و خوب با ادویه ها ماساژش بده تا طعمش بره تو گوشت.
- اگه سبزی تازه گیرت نیومد، نگران نباش. میشه از سبزی خشک هم استفاده کنی. فقط نیم ساعت مونده به اینکه خورش جا بیفته، سبزی خشک رو بهش اضافه کن.
- قبل از اینکه مرغ رو بپزی، یه ساعتی تو یخچال بذارش تا مزه هاش به خوردش بره.
- اگه مرغت بوی بد میداد، یه کم زعفران دم کرده بهش بزن تا بوی بدش بره.
- ترش مرغ شمالی رو میشه چند روز تو یخچال نگه داری. اگه زیاد درست کردی، میتونی بپزیش و تو فریزر بذاری.
- اگه مرغ محلی گیرت بیاد، مرغ ترشت خیلی خوشمزه تر میشه.
- میزان شیرینی و ترشی مرغ ترش دست خودتونه. هرچی دوست داشتی بریز.
- اگه آب نارنج بریزی، طعم غذات خیلی بهتر میشه.
- میتونی با گردو و سبزی تازه هم این غذارو رو تزیین کنی.
- اگه دوست داشتی خورش مرغ ترشت غلیظ تر بشه، یه کم آرد برنج بهش بزن.
- میشه به جای مرغ، از گوشت گوسفند یا بوقلمون هم استفاده کنی.
- مرغ ترش شمالی، بسته به اینکه مازندرانی باشه یا گیلانی، کمی فرق میکنه.
سخن آخر
مرغ ترش شمالی شب یلدا، یه غذای اصیل شمالیه که از قدیم الایام تو خونه های گیلانی و مازندرانی پخته میشده. تفاوت در نوع پختش هم در اینه که گیلانی ها توش لپه هم میریزن که معمولا مازندرانی ها اینکارو نمیکنن. طعم ترش و ملس این غذای شب یلدا، یادآور خاطرات خوشیه. در کل ترش مرغ، تنها یک غذا نیست، بلکه نمادی از فرهنگ و آداب و رسوم شمال ایرانه. با این دستور پخت ساده، میتونی تو هم این طعم بی نظیر رو تو خونه خودت تجربه کنی.
سوالای پرتکرار درباره مرغ ترش شمالی
چه مرغی بپزم که این غذارو خوشمزه تر کنه؟ ران و سینه مرغ بهتره. رانش که چربی داره، طعمشو بهتر میکنه.
چه سبزیایی بریزیم تو ترش مرغ؟ سبزی های معطر مثل گشنیز، جعفری و نعناع رو حتما به مرغ ترشت اضافه کن.
رب انار خونگی بهتره یا صنعتی؟ خونگی که دیگه واقاع طعم بی نظیری داره ولی خوب رب انار صنعتی هم کارو راه میندازه.
جز این ادویه هایی که گفتی، چیز دیگه هم میشه زد؟ آره، دارچین یا زنجبیل هم میتونی بزنی.
مرغ رو قبل از پختن باید کاریش کنیم؟ آره، یه کم با پیاز، سیر، آبلیمو و ادویه مزه دارش کن.
مرغ ترش شمالی چقدر زمان میبره تا بپزه؟ بستگی به اندازه تکه های مرغ داره، ولی حدود یک ساعت تا یک ساعت و نیم طول میکشه.
میشه مرغ ترش رو تو فر بپزیم؟ آره، مواد رو بریز تو ظرف پیرکس و بذار تو فر با دمای ۱۸۰ درجه، حدود یک ساعت کافیه.
چطور بفهمیم مرغ ترش پخته؟ وقتی مرغ نرم شد و سس غلیظ شد، دیگه آماده ست.
چطور مرغ ترشم خوشمزه تر بشه؟ یه کم زعفران دم کرده بزن، پیاز رو قبلش تفت بده.
میشه مرغ ترش شمالی رو با برنج خورد؟ آره بابا، خیلی هم خوشمزه میشه. اصلا اصل خوردنش با برنج ساده یا زعفرانیه دیگه.
چطوری مرغ ترش خوشمزه تری بپزم؟ مرغ رو با ادویه های خوشمزه مثل زردچوبه، فلفل سیاه و یه کم زعفران مزه دار کن و بذار چند ساعت تو یخچال بمونه. اینجوری طعمش بهتر میره تو گوشت مرغ.
شمالی ها چه سبزیهایی به مرغ ترش شمالی میزنن؟
اگه بتونی سبزی های محلی مثل اناریجه، خالواش، اوجی و زلنگ رو پیدا کنی خیلی عالیه، این سبزیها طعم فوق العاده ای به مرغ ترش میدن.
اگه سوال دیگه ای هم داری، تو بخش نظرات میتونی بپرسی.
